Σπλήνωση

Splenosis

Κλινικά - Ιστορικό: -Άνδρας μεγάλης ηλικίας σε διερεύνηση χρόνιου βήχα με ιστορικό σπληνικής κάκωσης / σπληνεκτομής προ 8 ετίας (τροχαίο ατύχημα). 
Εξέταση - Ευρήματα: -Αξονική Τομογραφία (CT) Θώρακος: Ως τυχαίο εύρημα υποδιαφραγματικά αριστερά & στην ανατομική θέση του σπλήνα παρατηρούνται ορισμένα στρόγγυλα & ωοειδή ομοιογενή μορφώματα (κίτρινα βέλη – το μεγαλύτερο ~3 cm). Ο ασθενής αναφέρει ιστορικό σπληνικής κάκωσης / σπληνεκτομής.

Σπλήνωση (Splenosis) = μετατραυματική αυτομεταμόσχευση σπληνικού ιστού (ετερότοπος σπληνικός ιστός)^[1]: σπληνικός ιστός εμφυτεύεται στο εσωτερικό της κοιλίας ή του θώρακος μετά από τραύμα^[2]. Διαμόρφωση μαζών στο περιτόναιο, κατά μήκος του διαφράγματος, του μεσεντερίου, του επιπλόου, του ήπατος και του υπεζωκότα.^[1]

Συνήθως ανιχνεύονται περί τα 10 χρόνια μετά τον τραυματισμό (μεταξύ 6 μηνών και 32 ετών).^[1]

Συνήθως δεν υπάρχει σπλήνας (σπληνεκτομή μετά από κάκωση). Εάν υπάρχει ιστορικό σπληνικού τραύματος ή χειρουργείου, η σπλήνωση πρέπει να θεωρείτε πιθανή.^[3] Για επιβεβαίωση να χρησιμοποιηθεί σπινθηρογράφημα με σεσημασμένα ερυθρά αιμοσφαίρια ή με θειϊκό κολλοειδές.^{[3], [4]}

Μία κλινική ένδειξη σπλήνωσης είναι η απουσία των σωματίων Howell – Jolly  στο περιφερικό αίμα σε ασθενή με ιστορικό σπληνεκτομής. Αποτελούν τμήματα του πυρηνικού υλικού μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια Όταν υπάρχει λειτουργικός σπληνικός ιστός, αυτά τα ερυθρά διηθούνται από το αίμα.

Απεικονιστικά: Υπερηχογράφημα (US): στρογγυλοί όζοι συμπαγούς ιστού ποικίλου μεγέθους παρατηρούνται στο αριστερό άνω τεταρτημόριο: έχουν την ομοιογενή ηχοδομή του σπληνικού ιστού με μέγεθος μικρότερο των 5 cm^[4]: ή από μερικά mm έως 3 cm (λόγω της περιορισμένης αιματικής παροχής από το την τοπική νεοαγγείωση).^[1] Αξονική Τομογραφία (CT): πολλαπλές στρόγγυλες ή ωοειδείς μάζες σε έναν ασθενή με ιστορικό σπληνικής κάκωσης / σπληνεκτομής. Οι μάζες είναι ομοιογενείς μετά την έγχυση του σκιαγραφικού (ο βαθμός ενισχύσεως μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το βαθμό αιμάτωσης).^[2] Μαγνητικός Τομογράφος (MRI): ●Χαμηλής έντασης σήμα στην Τ1-WI, ●Ετερογενή πρόσληψη (red + white pulp difference), ●Υψηλής / σπάνια χαμηλής (λόγω εναπόθεσης σιδήρου) έντασης σήμα στην Τ2-WI.^[1]

Διαφορική Διάγνωση^[5]: ΔΕΝ θα πρέπει να συγχέεται με την πολυσπληνία ή τα επικουρικά σπληνίδια (accessory spleens / splenunculi) οι οποίες είναι συγγενείς καταστάσεις και έχουν αρτηριακή αιμάτωση από την σπληνική αρτηρία. Η ΔΔ για τα οζίδια μαλακών μορίων περιλαμβάνει: α/Περιτοναϊκές Μεταστάσεις, β/Υπερπλαστικοί Λεμφαδένες, γ/Ενδομητρίωση.

Nikos Karapasias, MD Radiologist

[1]Wolfgang Dähnert, Radiology Review Manual (Dahnert, Radiology Review Manual),  7th ed., 2011 LWW; North American Edition, ISBN-10: 1609139437
[2]M. Prokop, Spiral and Multislice Computed Tomography of the Body, 2003,  Τhieme, 392-393, ISBN-10: 9780865778702
[3]Middleton W.D., Kurtz A.B., Hertzberg B.S., The Requisites: Υπερηχοτομογραφία, 2006, Κωνσταντάρας, ISBN: 960-88361-8-2
[4]Brant W.E., Υπερηχοτομογραφία (Θεμελιώδης Εκπαιδευτικός Κύκλος), 2005, Βασιλειάδης, ISBN: 960-86612-8-5
[5]I. Bickle,  F. Gaillard et al., Splenosis, https://radiopaedia.org/articles/splenosis

Μετατραυματικός Πνευμοκέφαλος (& Υποσκληρίδιο Αιμάτωμα)

Post - traumatic Pneumocephalus (& Subdural Hematoma)

Ιστορικό: -Μεσήλικας άνδρας μετά από τροχαίο & κρανιοεγκεφαλική κάκωση (ΚΕΚ).
Ευρήματα: -Παρουσία ενδοκράνιου αέρα μετωπιαία δεξιά (υποσκληρίδιος πνευμοκέφαλος – γαλάζιος κύκλος) & μικρού πάχους παραοβελιαίο υποσκληρίδιο αιμάτωμα του δρεπάνου ΑΡΙΣΤΕΡΑ με υπέρπυκνη απεικόνιση στο επίπεδο του σκηνιδίου ΑΡΙΣΤΕΡΑ (αίμα υψηλής πυκνότητας στην έσω άποψη του σκηνιδίου) που παριστά υποκροταφική και υποϊνιακή επέκταση του υποσκληριδίου αιματώματος με υπέρπυκνη απεικόνιση στη μεσοημισφαιρική σχισμή μεταξύ του ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ινιακού λοβού και του δρεπάνου (επίσης υποσκληρίδιο αιμάτωμα) (κόκκινος κύκλος).
-Επίσης υπήρχε κεφαλαιμάτωμα μετωπιαία ΑΡΙΣΤΕΡΑ, κάταγμα στο έσω τοίχωμα (πράσινο βέλος) & στην οροφή του οφθαλμικού κόγχου ΑΡΙΣΤΕΡΑ (μετωπιαίο οστό – κίτρινο βέλος) με ενδοκογχική φυσαλίδα αέρα σύστοιχα (γαλάζιο βέλος) & αιμορραγικό υλικό να πληρεί τους ηθμοειδείς κόλπους (πορτοκαλί βέλη), ενώ κάταγμα υπήρχε και στο πρόσθιο στο οπίσθιο (υποκροτάφιο) & πλάγιο (ρινικό) τοίχωμα του ΔΕΞΙΟΥ γναθιαίου κόλπου ο οποίος πληρούνταν τμηματικά από αιμορραγικό υλικό (δεν παρουσιάζονται οι εικόνες). Μικρό υγραερικό επίπεδο υπήρχε ακόμα στον ΑΡΙΣΤΕΡΟ γναθιαίο και τους σφηνοειδείς κόλπους (κόκκινο βέλος).

Πνευμοκέφαλος (Pneumocephalus): ο όρος αναφέρεται στην παρουσία αερίου (συνήθως αέρα) στον ενδοκράνιο χώρο και ανευρίσκεται σε περίπου 20% των ασθενών με ενεργή ρινόρροια ΕΝΥ, ενώ συναντάται & χωρίς κλινική μαρτυρία διαφυγής ΕΝΥ, συχνότερα μετά από τραύμα ή χειρουργική επέμβαση.^{[1], [4]} O πνευμοεγκέφαλος είχε περιγραφεί πρώτη φορά το 1866 από τον Thomas σε νεκροψία ασθενή που κατέληξε από τραύμα.^[2]

Συνήθως είναι κατάσταση ασυμπτωματική. Ο υπό τάση πνευμοκέφαλος (Tension Pneumocephalus), με την παγίδευση αέρα ως αποτέλεσμα μηχανισμού ένσφαιρης βαλβίδας μπορεί να προκαλέσει φαινόμενα μάζας που μπορεί να οδηγήσει σε κεφαλαλγία και σημεία - συμπτώματα αυξημένης ενδοκρανιακής πίεσης.^{[4], [6], [7]}

Ο αέρας μπορεί να βρίσκεται:

ΕΝΔΟΑΞΟΝΙΚΑ (Intra – Axial):

•Επισκληρίδια: κατευθύνεται χαμηλά, στην πρόσφυσης της σκληρής μήνιγγας με τις ραφές.^[1] Παραμένει εστιακός και δεν αλλάζει θέση με την κατά τις εναλλαγές θέσεων.^[8]

•Υποσκληρίδια: ανέρχεται προς τα άνω, εκτεινόμενος έτσι στον χώρο ύπερθεν των μετωπιαίων λοβών. Όταν ο ασθενής τοποθετείται σε πρηνή θέση ο αέρας κινείται στην περιοχή των ινιακών λοβών. Δεν πληρεί αύλακες.^[1] Συρρέει & συχνά σχηματίζει υγραερικά επίπεδα. Μπορεί να απεικονίζονται φλέβες (cortical veins)  εντός του αέρα.^[8]

•Στον υπαραχνοειδή χώρο: πληρεί αύλακες, είναι πολυεστιακός και δεν συρρέει.^{[1], [8]}

ΕΞΩΑΞΟΝΙΚΑ (EXTRA – Axial):

•Ενδοκοιλιακά: αέρα εντός  των κοιλιών έλκεται στα ανώτερα τμήματα του κοιλιακού συστήματος,  συνήθως στα μετωπιαία κέρατα.^[1] Σπάνια μεμονωμένος.^[8]

•Ενδοπαρεγχυματικά: ελέγχεται κοντά στους ιστούς που έχουν υποστεί θλαστική νέκρωση.

•Ενδοαγγειακά: συχνότερα εντός φλεβών.

Απεικονιστικά^{[1], [4]}: Απλή Ακτινογραφία: μόνο οι μεγάλες ποσότητες αέρα φαίνονται στις ακτινογραφίες κρανίου. Αξονική Τομογραφία (CT): μπορούν να αναγνωρισθούν μικρές ποσότητες αέρα & αποτελεί την εξέταση εκλογής.^[8] Ο αέρας θα έχει πολύ χαμηλές πυκνότητες (-1000 HU) ωστόσο θα πρέπει να δοθεί προσοχή ότι δεν πρόκειται για λίπος το οποίο αν και πολύ υψηλότερης πυκνότητας (-90 HU) εμφανίζεται επίσης εντελώς μαύρο στα παράθυρα εγκεφάλου ρουτίνας (routine brain windows). Μαγνητική Τομογραφία (MRI): μπορεί να είναι πιο δυσχερής η διάγνωση διότι δεν υπάρχει δυνατότητα μέτρησης πυκνότητας. Ο αέρας θα φαίνεται εντελώς μαύρος (απουσία σήματος) σε όλες τις ακολουθίες ("blooms" on T2^*[8]), ωστόσο ανάλογα την εντόπιση και την μορφολογία μπορεί να συγχέεται με παράγωγα αίματος ή flow voids.^[8]

Διαγνωστική Σημείωση: ▪Ο Πνευμοκέφαλος συνήθως δεν αποτελεί πρόβλημα = ΒΡΕΙΤΕ ΤΙ ΤΟΝ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ !! ▪Ενδαγγειακός ή εντός φλεβώδη κόλπου αέρας χωρίς ιστορικό τραύματος ή ενδοκρανιακών / ενδορραχιαίων επεμβάσεων – χειρισμών είναι γενικά χωρίς κλινική σημασία.^[8]

Ένα κάταγμα κρανιακού οστού, το οποίο επικοινωνεί με έναν παραρρίνιο κόλπο, ή ένα κάταγμα πάνω από το οποίο υπάρχει καταστροφή (διαμελισμός) των μαλακών μορίων του τριχωτού της κεφαλής, μπορεί να οδηγήσει εύκολα σε ενδοκρανιακή λοίμωξη. Η λοίμωξη μπορεί να προσβάλλει τις μήνιγγες, τον επισκληρίδιο ή τον υποσκληρίδιο χώρο ή τον εγκέφαλο.

Ευρήματα τα οποία εγείρουν ανησυχία (ανάπτυξη μιας μετατραυματικής λοίμωξης)^[4]:  

1)Πνευμοκέφαλος που επιμένει.

2)Εμφάνιση ανεξήγητων εμφρακτικών περιοχών.

3)Παρουσία νέων περιοχών με χωροκατακτική δράση σε μη τραυματισμένα σημεία.

4)Παραμονή της χωροκατακτιτικής δράσης  στο σημείο του τραυματισμού για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

5)Ανάπτυξη μιας βραδέως εξελισσόμενης εξωεγκεφαλικής μάζας.

6)Ανάπτυξη μιας νέας εξωεγκεφαλικής μάζας, n οποία δεν ήταν παρούσα αμέσως μετά την κάκωση της κεφαλής.

Karapasias Nikos, MD Radiologist

[1]Hans Lee, Μαγνητική και αξονική τομογραφία εγκεφάλου – κρανίου, Ιατρικές Εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδης, 2006, ISBN: 978-960-399-386-5

[2]Thomas L. Du pneumatocele du crane. Arch Gen Med 1866; 1:34-55.

[3]Schrimer CM, Heilman CB, Bhardwaj A. Pneumocephalus: Case illustration and review. Neurocrit Care 2010; 13:152-8.

[4]O. Kang, Y. Weerakkody et al., Pneumocephalus, https://radiopaedia.org/ articles/ pneumocephalus

[5] Wolfgang Dähnert, Radiology Review Manual (Dahnert, Radiology Review Manual),  7th ed., 2011 LWW; North American Edition, ISBN-10: 1609139437

[6]Satapathy GC, Dash HH. Tension pneumocephalus after neurosurgery in the supine position. Br J Anaesth. 2000.

[7]Zasler ND, Katz DI, Zafonte RD. Brain Injury Medicine, Principles And Practice. Demos Medical Publishing. (2007) ISBN:1888799935

[8]Anne G. Osborn,‎ Karen L. Salzman,‎ A. James Barkovich,  Diagnostic Imaging: Brain: Published by Amirsys Second Edition, 2010, ISBN: 1931884722 & 9781931884723

Εκτεταμένο Αιμάτωμα Ορθού Κοιλιακού Μυός υποδυόμενο Πυελική Μάζα

Κοντάκη Θ.¹, Τσαραμανίδης Σ.², Σίσκας Δ.¹, Κατσίρης Ν.¹, Κωτούλα Α.¹, Δουλγεράκης Μ.², Ποζουκίδης Χ.¹                    1. Ακτινολογικό Εργαστήριο,  2. Χειρουργική Κλινική - Γενικό Νοσοκομείο Κοζάνης «Μαμάτσειο»

Επιπλοϊκή Αποφυσίτιδα

Epiploic Appendagitis

Case Courtesy: Δρόσος Σταμάτης, MD, Radiologist 
Κλινικά - Ιστορικό: -Άνδρας ασθενής 45 ετών, με αιφνίδιο, οξύ, μη κολικοειδές, κοιλιακό άλγος στο υπογάστριο από 24ώρου. Ο ασθενής είναι απύρετος, δεν αναφέρει εμέτους ή διαταραχές στις κενώσεις. Ψηλαφητικά: τοπική ευαισθησία, χωρίς μυϊκή αντίσταση / σύσπαση. Εργαστηριακά: λευκά αιμοσφαίρια & δείκτες φλεγμονής στα φυσιολογικά επίπεδα. 
Ευρήματα - Διάγνωση: -Ωοειδής λιπώδης (κίτρινοι κύκλοι) βλάβη (2,40Χ3,80 cm) παρακολικά, αντίστοιχα με την πρόσθια επιφάνεια του παχέος (στο επίπεδο του ορθοσιγμοειδούς), φέρουσα κεντρική υπέρπυκνη γραμμή /εστία (άσπρη γραμμή - central dot sign - τα συμφορημένα / θρομβωμένα αγγεία της επιπλοϊκής απόφυσης) που περιβάλλεται από σχετικά υπέρπυκνο δακτύλιο (~ 3 mm πάχους - πράσινη γραμμή - το παχυμένο φλεγμαίνον περισπλάγχνιο περιτοναϊκό πέταλο της επιπλοϊκής απόφυσης) και ρύπανση του παρακολικού λίπους (fat stranding – γαλάζια βέλη), με ελάχιστη έως καμία φλεγμονώδη συμμετοχή του τοιχώματος του παχεος (μαύρη γραμμή). Τα  ευρήματα είναι χαρακτηριστικά και παθογνωμονικά Επιπλοϊκής Αποφυσίτιδας.*

*Σχόλια & Σήμανση: Karapasias Nikos, MD, Radiologist

ΔΕΣ ΕΔΩ >> ΕΝΑ ΑΛΛΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 

*Θέλεις να Συμμετέχεις Ενεργά ? ? > Γράψε ένα Άρθρο για την ΕΠΙΠΛΟΪΚΗ ΑΠΟΦΥΣΙΤΙΔΑ και Στείλτο σε  Εμάς.

Καλοήθη & Κακοήθη Κυστικά Νεοπλάσματα Παγκρέατος: Συσχέτιση Απεικονιστικών με Χειρουργικά Ευρήματα

Στεφανίδης Σ¹, Φρίγκας Κ1, Ζαζαλιάρη Α¹, Μπολανάκη Ε², Κουρκουτσάκης Ν¹, Καραγιαννάκης Α², Πρασόπουλος Π¹          1.Τμήμα Ιατρικής Απεικόνισης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης,   2.Β' Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης