Πόρος της Σπονδυλικής Αρτηρίας

Arcuate Foramen (Ponticulus Posticus)

Πόρος της Σπονδυλικής Αρτηρίας (Arcuate Foramen, Πόρος του Kimmerle, Foramen Arcuale Atlantis, Ponticulus Posticus^{[1], [2], [4]}): συχνή ανατομική παραλλαγή του άτλαντα (range 1 - 15%, συχνότερη στις γυναίκες^[1]) που προκύπτει από την οστεοποίηση του οπίσθιου ατλαντοϊνιακού υμένα με αποτέλεσμα τον σχηματισμό οστέινης γέφυρας πάνω από την αύλακα της σπονδυλικής αρτηρίας.^[1],[2] Η κλινική σημασία της παραλλαγής αυτής δεν έχει πλήρως διερευνηθεί. Έχει ωστόσο συσχετιστεί με ποικίλους τύπους κεφαλαλγίας, σύνδρομα σπονδυλοβασικής ανεπάρκειας ακόμη και περιπτώσεις οξείας κώφωσης αν και τα επιδημιολογικά δεδομένα αυτών των συσχετίσεων δεν είναι επαρκή.^[2]

Αυτή η οστέινη γέφυρα έχει αναφερθεί στο παρελθόν ως Sagittale Foramen & Atlantal Posterior Foramen (Loth - Niemirycz, 1916),  Arcuate Foramen: μια παραλλαγή της Ανωμαλίας Kimmerle (Kimmerle, 1930),  Upper Retroarticular Foramen (Brocher, 1955), Canalis Vertebralis (Wolff - Heidegger, 1961), Retroarticular Vertebral Artery Ring (Lamberty & Zivanovic, 1973), Arcuate Foramen (Stubbs,1992), Retroarticular Canal (Mitchell, 1998), Retrocondilar Vertebral Artery Ring (Mitchell, 1998b). Ωστόσο, η περισσότερο αποδεκτή ονομασία είναι η Ponticulus Posticus (PP) (στα Λατινικά: Μικρή Οπίσθια Γέφυρα) (Cho, 2009; Young et al., 2005).^[4]

Απεικονιστικά: ολοκληρωμένο ή ημιτελές οστικό τόξο  πάνω από την οπίσθια & άνω πλευρά του άτλαντα στις πλάγιες προβολές της ΑΜΣΣ.^[1] Μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρο. Απεικονιστικά, η PP μπορεί να ταξινομηθεί σε τρεις τύπους: ▪Full type: πλήρης οστικός δακτύλιος. ▪Incomplete type: μερικά τμήματα του δακτυλίου απουσιάζουν. ▪Calcified type: γραμμοειδής ή άμορφη επασβέστωση.^{[4], [5]}

Η διέλευση της Σπονδυλικής Αρτηρίας (ΣΑ) διαμέσου του Πόρου της Σπονδυλικής Αρτηρίας (ΠΣΑ), ενδέχεται να προκαλεί παροδικές διαταραχές της αρτηριακής αιματικής ροής καθώς επίσης πιεστικά φαινόμενα επί του περι - αρτηριακού συμπαθητικού πλέγματος κυρίως κατά τις καμπτικές και εκτατικές κινήσεις της ΑΜΣΣ. Το αποτέλεσμα αυτής της διαταραχής είναι η εμφάνιση παροδικών φαινομένων σπονδυλοβασικής ανεπάρκειας ή και συμπτωμάτων που ομοιάζουν με αυτά του Συνδρόμου Barre - Lieou (γνωστό και ως σύνδρομο Neri - Barre: τραυματικές / οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στην περιοχή του Α3 και Α4 σπονδύλου με αποτέλεσμα διαταραχές της αιματικής κυκλοφορίας που προκαλούν συμπτώματα από προσβολή κρανιακών πυρήνων, κυρίως της 5ης και 8ης εγκεφαλικής συζυγίας: αυχεναλγία, ινιακή κεφαλαλγία, εμβοές, διαταραχές όρασης, νυσταγμό, καταθλιπτικές - αγχώδεις εκδηλώσεις, διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης).^[2]

Η σχέση μεταξύ του ΣΠΑ και διαφόρων συνδρόμων κεφαλαλγίας και αυχεναλγίας έχει ευρέως μελετηθεί στο παρελθόν. Έχει αναφερθει σημαντική συσχέτιση μεταξύ του πόρου της σπονδυλικής αρτηρίας και της ημικρανίας με αύρα (παροδική τάση επί της σκληράς μήνιγγας που οφείλεται στην παρουσία του οστεοποιημένου οπίσθιου ατλαντοϊνιακού υμένα με αποτέλεσα την έκλυση κεφαλαλγίας με χαρακτήρες ημικρανίας).^[3] Άλλες μορφές κεφαλαλγίας που έχουν συσχετιστεί με την παρουσία του πόρου της σπονδυλικής αρτηρίας είναι η κεφαλαλγία τάσεως, η ημικρανία χωρίς αύρα και οι νευραλγίες. Εξάλλου η παρουσία του ΣΠΑ έχει συσχετιστεί με ποικίλα άλλα φαινόμενα όπως επεισοδιακή εμφάνιση ιλίγγου, επεισόδια απώλειας συνείδησης, εμβοές, δυσαυτονομικά φαινόμενα και επεισόδια πτώσης. Επίσης, έχει αναζητηθεί πιθανή σχέση μεταξύ της συγκεκριμένης ανατομικής παραλλαγής και της εκδήλωσης οξείας κώφωσης. Η σχέση αυτή μπορεί να αποδοθεί σε λειτουργική διαταραχή στην περιοχή της ινιοαυχενικής συμβολής με τη μορφή της υπερκινητικής ή υποκινητικής ατλαντοϊνιακής άρθρωσης.^[2] 

Karapasias Nikos, MD Radiologist

[1]A. Goel, S. Sorrentino et al., Arcuate foramen, http://radiopaedia.org/ articles/ arcuate-foramen
[2]Kουτσουράκη E., Αβδελίδη Ε., Καψάλη Σ.Ε., Μπαλογιάννης Σ., «Πόρος του Kimmerle ή πόρος της σπονδυλικής αρτηρίας: Πιθανή σχέση με χρόνια κεφαλαλγία τάσεως και νευροαισθητηριακού τύπου βαρηκοΐα», Εγκέφαλος, 2010, 47(3):150-152.
[3]Wight S, Osborne N, Breen AC. Incidence of ponticulus posterior of the atlas in migraine and cervicogenic headache. J Manipulative Physiol Ther. 1999 Jan; 22(1):15-20.
[4]J. Schilling; A. Schilling, I.S. Galdames, Ponticulus posticus on the posterior arch of atlas, prevalence analysis in asymptomatic patients., Int. J. Morphol., 28(1): 317-322, 2010.
[5]Miki, T.; Oka, M.; Urushidani, H.; Hirofuji, E.; Tanaka, S., Iwamoto, S. Ponticulus Posticus: Its Clinical Significance. Acta Medica Kinki Univ., 4(2):427-30, 1979.

Υδρομυελία (Σύριγξ)

Hydromyelia (Syrinx)

Case Courtesy: Dr. Δημήτριος Χ. Καρανικόλας, MD Radiologist

Υδρομυελία: διάταση (κυστική / κοιλοτική) του κεντρικού σωλήνα του νωτιαίου μυελού (επιστρωμένη από επενδυματικά κύτταρα): απλή διάταση του κεντρικού σωλήνα (κανάλι).^{[1], [3]} Υδρομυελία = Πρωτοπαθής / Συγγενής Συριγγοϋδρομυελία, μπορεί να σχετίζεται με: ▪Δυσπλασία Chiari I (20 - 70%), ▪Σπονδυλική Δυσραφία, ▪Μυελοκήλη, ▪Σύνδρομο Dandy - Walker, ▪Διαστηματομυελία, ▪Σκολίωση (48 - 87%), ▪Σύνδρομο Klippel - Feil, ▪Καθηλωμένος νωτιαίος μυελός (tethered cord ~25%), ▪Βλάβες κατάτμησης νωτιαίου.^[4]

Συριγγομυελία: διάταση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) στο νωτιαίο μυελό (δεν είναι επιστρωμένη από επενδυματικά κύτταρα): κυστική / κοιλοτική συλλογή γύρω από το κεντρικό κανάλι του νωτιαίου μυελού.^[1] Συριγγομυελία = Επίκτητη / Δευτεροπαθής Συριγγοϋδρομυελία: 1/ Μετατραυματική Συριγγομυελία: ▪3,2% μετά από τραυματισμό του νωτιαίου μυελού, ▪68% στην θωρακική μοίρα, ▪0,60 έως 40cm μήκος (μ.ο. 6cm), ▪Μπορεί να φέρει διαφραγμάτια (παράλληλες περιοχές κοιλοποίησης σε εγκάρσια T1WI), ▪Απώλεια της ομαλότητας του νωτιαίου μυελού (επιφάνεια ΕΝΥ: ασαφοποίηση αραχνοειδούς χώρου από συμφύσεις), ▪44% σε συνδυασμό με εξωμυελικές αραχνοειδείς κύστεις, 2/ Μεταφλεγμονώδης  Συριγγομυελία: ▪Υπαραχνοειδής Αιμορραγία, ▪Αραχνοειδείς Συμφύσεις, ▪Χειρουργείο SIP, ▪Λοιμώξεις (tuberculosis, syphilis), 3/ Συριγγομυελία σχετιζόμενη με όγκο: ‘▪Ογκοι Νωτιαίου Μυελού, ▪Κήλη Μεσοσπονδυλίου δίσκου (Διαταραχή του κυκλοφορικού + Ατροφία Θωρακικού Νωτιαίου Μυελού) 4/ Αγγειακή Ανεπάρκεια.^[4]

Δύσκολος ο διαχωρισμός μεταξύ Υδρομυελίας και Συριγγομυελίας, ως εκ τούτου ο συλλογικός όρος Συριγγοϋδρομυελία (ο συνδυασμός και των δύο) / Hydrosyringomyelia  / Syrinx, χρησιμοποιείται περιγράφοντας  μια υδρική συλλογή μέσα στον  νωτιαίο μυελού[2], [3]: Syringomyelia = Syrinx: ο γενικός όρος που χρησιμοποιείται την περιγραφή της Υδρομυελίας, της Συριγγομυελίας και την Συριγγοβολβίας (Syringobulbia: αφορά το εγκεφαλικό στέλεχος), αντανακλώντας την δυσκολία κατάταξης.^{[2], [3], [4]} Κλινικά δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ των δύο (Υδρομυελία και Συριγγομυελία) και η σοβαρότητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από την θέση εντόπισης. Στο έξης θα αναφερόμαστε και στις δυο καταστάσεις κάτω από  τον γενικό όρο Syrinx (Σύριγξ = Σύριγγα / Συρίγγιο / Αυλός / Hydrosyringomyelia / Syringohydromyelia^[2]) / Συρριγγομυελία. Αφορά μεγάλους έφηβους και νεαρούς ενήλικες, σπάνια παιδιά.^[3]

Κλινική Εικόνα^[4]: ▪Πόνος ("Cloak-like" pain), ▪Διχασμένη / αιωρούμενη διαταραχή της αισθητικότητας (διαταραχή αισθητικότητας άλγους & θερμού-ψυχρού) (νωτιαιοθαλαμικό δεμάτιο), ▪Ατροφία / αδυναμία μικρών μυών της άκρας χειρός, ▪Τrophic changes [Δερματικές βλάβες, Άρθρωση Charcot – 25% (ώμος, αγκώνας, καρπός), ▪Σπαστικότητα & αύξηση των αντανακλαστικών (ανώτερος κινητικός. νευρώνας), ▪Διαταραχή πελματιαίων ανακλαστικών (πυραμιδική οδός). Τυχαία ευρισκόμενες σύριγγες, χωρίς σαφές αιτιολογικό υπόβαθρο / νευρολογική σημειολογία / εφόσον το μέγεθός τους παραμένει σταθερό: μπορούν να τεθούν σε παρακολούθηση με μαγνητική τομογραφία κάθε 2-3 χρόνια.

Απεικονιστικά^{[3], [4]}: Αξονική Τομογραφία (CT): διογκωμένος νωτιαίος μυελός με ενδομυελική ζώνη (κοιλότητα / cavitation) πληρούμενη με υγρό (πυκνότητα ΕΝΥ), η οποία είναι κεντρική ή ήπια έκκεντρη και δεν προσλαμβάνει. Μαγνητική Τομογραφία (MRI): T1WI: χαμηλής  έντασης σχισμή (cleft) στον νωτιαίο μυελό: στις οβελιαίες εικόνες (sagital) παρουσιάζει επιμήκη προσανατολισμό, στις εγκάρσιες  εικόνες (axial) επιβεβαιώνεται η θέση του συριγγίου, αποσαφηνίζεται η σχέση του με γειτονικές δομές. Τ2WI:  υψηλής έντασης ενδομυελική κοιλότητα, +/- παρακείμενη γλοίωση, μυελομαλακία, +/- αραχνοειδείς συμφύσεις, ασυμμετρία νωτιαίου και οίδημα. Τ1+C: μη προσλαμβάνουσα κοιλότητα. Σε πρόσληψη: θα πρέπει να σκεφτούμε φλεγμονώδη ή νεοπλασματική βλάβη. Απεικονιστικές Συστάσεις: μέθοδος εκλογής = ΜRI (Sagital & axial T1WI, T2Wl, T1 C+, Cine PC CSF flow MRI). 

Μικροσκοπικά Στοιχεία^[3]:  Επικοινωνούσα Συριγγομυελία: διάταση του κεντρικού σωλήνα του νωτιαίου μυελού που βρίσκεται σε επικοινωνία με την 4η κοιλία. Μη Επικοινωνούσα Συριγγομυελία: διάταση του κεντρικού σωλήνα που δεν επικοινωνεί με την 4η κοιλία: προκαλείται από διαταραχές της κυκλοφορίας του ΕΝΥ στο επίπεδο, ή κάτωθεν αυτού,  του ινιακού τρήματος. Εξωκαναλική / Παρεγχυματική Συριγγομυελία (Extracanalicular / Parenchymal Syrinx): δεν συνέχεται με το κεντρικό κανάλι.

Διαφορική Διάγνωση^[3]: 1/ Ventriculus Τerminalis (5η κοιλία): ασυμπτωματική (φυσιολογική) διάταση του τελικού μυελού (μόνον του κεντρικού καναλιού), 2/ Κυστικός Όγκος Νωτιαίου Μυελού: κυστική διάταση του ν. μυελού, ανώμαλο περιβάλλον σήμα Τ2 και οζώδης πρόσληψη. 3/ Μαλάκυνση Παρεγχύματος Νωτιαίου Μυελού (Myelomalacia): απώλεια όγκου του ν. μυελού, γλοίωση, χωρίς κοιλοποίηση σήματος ΕΝΥ στην Τ1WI.

Karapasias Nikos, MD Radiologist

[1]F.A. Burgener, S.P. Meyers, R.K. Tan, W. Zaunbauer, Διαφορική διάγνωση στη μαγνητική τομογραφία, 2005, Κλειδάριθμος, ISBN: 960-209-863-5
[2]H. Knipe, J. Jones et al., Syrinx, http://radiopaedia.org/ articles/ syrinx-1, A. Abd Rabou, F.Gaillard et al., Hydromyelia, http://radiopaedia.org/ articles/ hydromyelia, Y. Weerakkody, J. Jones et al., Syringomyelia, http://radiopaedia.org/ articles/ syringomyelia
[3]J.S. Ross, K.R. Moore, B. Borg,  J. Crim, L. M. Shah, Diagnostic Imaging: Spine, Lippincott Williams & Wilkins; Second edition (November 5, 2010), ISBN-10: 9781931884877
[4]W. Dahnert, Radiology Review Manual 7th ed., 2011 Lippincott, ISBN-10: 1609139437

Οξεία Ψυχωσική Συνδρομή - Περίπτωση Πολύμορφου Γλοιοβλαστώματος

Κ. Κούσκουρας¹, Δ. Καρανικόλας¹, Ν. Μιχαηλίδης¹, Π. Ψυχίδης¹, Ι. Μάγρας², 

Γ. Καρκαβέλας³, Α. Σ. Δημητριάδης^{1       1}Ακτινολογικό Εργαστήριο Α.Π.Θ., Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ     ²Νευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ     ³Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας & Παθολογικής Ανατομικής Α.Π.Θ.

 

Αραχνοειδής Κύστη Οπίσθιου Κρανιακού Βόθρου

Posterior Fossa Arachnoid Cyst

 

Θρόμβωση Φλεβωδών Κόλπων*

Cerebral Venous Sinus Thrombosis*

*ΔΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ  ΕΔΩ >> Θρόμβωση Φλεβωδών Κόλπων Ή ΕΔΩ >> Cerebral Venous Sinus Thrombosis

Υποξύ Ισχαιμικό Έμφρακτο (Luxury Perfusion)

Subacute Ischemic Infarct (Stroke) (Luxury Perfusion)  

 

Ευθειασμός Αυχενικής Μοίρας Σπονδυλικής Στήλης (ΑΜΣΣ)

Loss of Cervical Lordosis (Straight Cervical Spine)

Οξεία Διάχυτη Εγκεφαλομυελίτιδα (ADEM)

 Acute Disseminated Encephalomyelitis (ADEM)

Διαλείπον Σύνδρομο Υποκλοπής Υποκλειδίου

Incomplete - Partial Subclavian Steal Syndrome

Σύνδρομο Υποκλοπής Υποκλειδίου Αρτηρίας (Subclavian Steal Syndrome, ΣΥΥ): το αιμοδυναμικό φαινόμενο της αναστροφής της ροής του αίματος στην Σπονδυλική Αρτηρία (ΣΑ) λόγω της σημαντικής εγγύς στένωσης ή απόφραξης της υποκλειδίου αρτηρίας, που προκαλεί δυνητικά Σπονδυλοβασική Ανεπάρκεια*. Η επίπτωση του συνδρόμου στο γενικό πληθυσμό κυμαίνεται μεταξύ 3 - 4% (11 - 18% σε ασθενείς με γνωστή περιφερική αγγειακή νόσο - Age: average 59 - 61 years; M-:-F = 3-:-1; Whites-:-Blacks = 8-:-2, Location: L-:-R = 3-:-1).^{[1], [5]}

Οι αποφράξεις ή οι συμπιεστικές στενώσεις (>70%) της προσπονδυλικής υποκλειδίου μπορει να συνοδεύονται από μεταβολή της κυκλοφορίας της ομόπλευρης σπονδυλικής κατά την διάρκεια του καρδιακού κύκλου. Όταν η πίεση στις αρτηρίες του βραχίονα γίνεται μικρότερη της εγκεφαλικής πίεσης η κατεύθυνση της ροής της σπονδυλικής αναστρέφεται καθ’ολο τον καρδιακό κύκλο για να αιμάτωση τον υποτροφοδοτούμενο βραχίονα = ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΟΚΛΟΠΗ.  Κατά τις ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΥΠΟΚΛΟΠΕΣ η αναστροφή προκαλείται κατά την συστολή, ενώ η αύξηση των ταχυτήτων και της πίεσης προ αυτής μεγιστοποιούν τις συνέπειες της στένωσης. Στη διαστολή, η στένωση πιέζεται λειτουργικά λιγότερο και η κατεύθυνση της ροής της ΣΑ είναι φυσιολογική.^[4]

*Σπονδυλοβασική Ανεπάρκεια (ΣΒΑ): ο όρος χρησιμοποιείται όταν οι νευρολογικές κλινικές εκδηλώσεις υποδηλώνουν ανεπαρκή αιματική άρδευση τμημάτων του εγκεφάλου που φυσιολογικά αρδεύονται από τις σπονδυλικές και τη βασική αρτηρία (το εγκεφαλικό στέλεχος, η παρεγκεφαλίδα και τα οπίσθιο τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων). Όταν τα συμπτώματα είναι παροδικά η κατάσταση καλείται Παροδική Σπονδυλοβασική Ισχαιμία. Όταν τα κλινικά συμπτώματα ή σημεία παραμένουν, μπορει να χρησιμοποιηθεί ο όρος Σπoνδυλοβασικό Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΣΒΑΕΕ). Η ΣΒΑ δεν εκδηλώνεται με συγκεκριμένη ομάδα νευρολογικών σημείων ή συμπτωμάτων και παρόμοια νευρολογική δυσλειτουργία μπορεί να αναπτυχτεί και με διάφορες άλλες διαταραχές (η καρδιακή δυσλειτουργία, η επιληψία, τα νεοπλάσματα και η ημικρανία, η ανεπάρκεια του καρωτιδικού συστήματος).^[3]

Ως προς την σπουδαιότητα της εξέτασης των σπονδυλικών αρτηριών ο William J. Zwiebel^[3], αναφέρει: «Η υπερηχογραφική εξέταση των σπονδυλικών αρτηριών περιλαμβάνεται στο βιβλίο κυρίως για λόγους πληρότητας, παρόλο που σε γενικές γραμμές δεν είμαι πεπεισμένος για την χρησιμότητα της. Στο αγγειολογικό μας εργαστήριο, εξετάζουμε υπερηχογραφικά τις σπονδυλικές αρτηρίες μαζί με τις καρωτίδες αρτηρίες μόνο και μόνο για να επιβεβαιώσουμε ότι είναι βατές και ότι η αιματική τους ροή έχει φυσιολογική κεφαλική κατεύθυνση. Ελάχιστες φορές η υπερηχογραφική εξέταση των σπονδυλικών αρτηριών αποτελεί τον πρωταρχικό σκοπό της εξέτασης στο εργαστήριό μας, ενώ δεν συνιστούμε την υπερηχογραφία σαν την κύρια μέθοδο εξέτασης του Σπονδυλοβασικού Συστήματος. Για τις περισσότερες κλινικές ενδείξεις που αφορούν το Σπoνδυλοβασικό Σύστημα, συνιστούμε την  διενέργεια αγγειογραφίας με Μαγνητικό Συντονισμό (MRA).»

Το Σύνδρομο Υποκλοπής της Υποκλειδίου Αρτηρίας (ΣΥΥ) αποτελεί κατά κανόνα τυχαίο υπερηχογραφικό ή αγγειογραφικό εύρημα και σπάνια προκαλεί συμπτώματα κυρίως σε ασθενείς με συνυπάρχουσες αγγειακές ανωμαλίες ή βλάβες, αν και υπάρχουν αναφορές ασθενών που εμφάνιζαν χρόνια συμπτωματική ισχαιμία της οπίσθιας εγκεφαλικής κυκλοφορίας χωρίς συνυπάρχουσες στενώσεις ενδοκρανιακών ή τραχηλικών αγγείων.^[2] Η στένωση της υποκλειδίου καθώς και το ΣΥΥ αναπτύσσονται συχνότερα αριστερά (85% των περιπτώσεων), με το ΣΥΥ να είναι ένα σχεδόν πάντα αιμοδυναμικά αθώο σύνδρομο. Σπάνια προκαλεί νευρολογικά συμπτώματα και σπανιότερα ανάπτυξη ΣΒΑΕΕ (ακόμη και με την ταυτόχρονη παρουσία αποφρακτικών αλλοιώσεων των ΣΑ ή των καρωτίδων).^[3] Σε λιγότερο από το 1/3 των περιπτώσεων εκδηλώνεται με κλινικά σημεία ΣΒΑ που προκαλούνται τυπικά από ορισμένες θέσεις του σώματος ή κατά την προσπάθεια με το άνω άκρο.^[4] Παρά την αβλαβή φύση του ΣΥΥ, οι υπερηχολόγοι πρέπει να αναγνωρίζουν και να διαγιγνώσκουν σωστά το σύνδρομο, που υποδηλώνει την παρουσία σημαντικής αλλοίωσης στην υποκλείδια αρτηρία, η οποία μπορεί να είναι κλινικά σημαντική.^[3]

Τα συμπτώματα που σχετίζονται κλασσικά με το ΣΥΥ οφείλονται στην ανεπαρκή παροχή αίματος στο άνω άκρο και στην ισχαιμία του στελέχους. Τα συχνότερα είναι η διαλείπουσα χωλότητα, οι παραισθησίες και η μυϊκή αδυναμία του σύστοιχου άνω άκρου και ο παροξυντικός ίλιγγος, η διπλωπία, οι διαταραχές όρασης, η αταξία, η δυσαρθρία και τα συγκοπτικά επεισόδια. Αναφέρονται επίσης και άτυπες εκδηλώσεις όπως δύσπνοια στην κόπωση σε μια ασθενή με πολλαπλούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.^[1]

Αιτιολογία^[5]: (a) ΣΥΓΓΕΝEΣ: ●Στένωση ισθμού αορτής,  ●Διακοπή αορτικού τόξου, ●Νεογνικός τύπος στένωσης ισθμού της αορτής (preductal infantile coarctation), ●Υποπλασία αριστερού αορτικού τόξου, ●Υποπλασία / Ατρησία / Στένωση μίας ανώμαλης αριστερής υποκλειδίου με δεξιό αορτικό τόξο, ●Στένωση με ανώμαλη υποκλείδιο αρτηρία η οποία εκφύεται περιφερικότερα της στένωσης. (b) ΕΠΙΚΤΗΤO: ●Αθηροσκλήρυνση (94%), ●Διαχωρισμός ανευρύσματος, ●Τραύμα θώρακος, ●Εμβολή, ●Θρόμβωση όγκου, ●Λοιμώδης αρτηρίτιδα (Takayasu, syphilitic), ●Απολίνωση υποκλειδίου αρτηρίας σε Blalock - Taussig shunt, ●Επιπλοκές αποκατάστασης στένωσης (coarctation), ●Ίνωση ακτινοβολίας.

Απεικονιστικά^{[1], [3]}: Υπερηχοτομογράφημα (US): η εξέταση εκλογής: η ροή της σπονδυλικής αρτηρίας κατευθύνεται κεφαλικά σε όλη τη διάρκεια του καρδιακού κύκλου και η οποιαδήποτε παρέκκλιση από το παραπάνω πρότυπο είναι παθολογική: (1) Αναστροφή της κατεύθυνσης ροής της ΣΑ σε όλη τη διάρκεια του καρδιακού κύκλου. (2) Δυο κατευθύνσεων ροή (ορθόδρομη στην συστολή και αναστροφή στην διαστολή). (3) Φυσιολογικής κατεύθυνσης ροη σε κατάσταση ηρεμίας. Στις δυο τελευταίες περιπτώσεις η υποκλοπή θα αναδεχθεί σαφέστερα με την πρόκληση υπεραιμίας του άνω άκρου: φούσκωμα περιχειρίδας πιεσόμετρου που τοποθετείτε στον βραχίονα για 5 λεπτά: σε αυτή τη φάση συνήθως παρατηρείται βελτίωση της κυματομορφής Doppler στο σπονδυλοβασικό σύστημα λόγω του αποκλεισμού της ροής στο άνω άκρο: η περιχειρίδα ξεφουσκώνει: φυσιολογικά άτομα = κεφαλική ροή, ΣΥΥ = αναστροφή της κατεύθυνσης ροής ή μετατρέπεται σε διφασική. 
Κατά τη μελέτη ανάλυσης του φάσματος Doppler και ανάλογα με το βαθμό της στένωσης της υποκλειδίου αρτηρίας, διακρίνονται 6 διαφορετικές κυματομορφές στη σπονδυλική αρτηρία ενδεικτικές του ΣΥΥ. Οι πρώτες 4 αντιστοιχούν σε μια απότομη πτώση της ταχύτητας ροής που ακολουθεί την πρώιμη συστολική κορυφή, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται δύο κορυφές κατά τη διάρκεια της συστολής, μία οξεία και μία πεπλατυσμένη. Ανάλογα με το βαθμό της μεσοσυστολικής πτώσης της ροής έχουμε την κυματομορφή τύπου 1: η μεσοσυστολική εγκοπή (notch) παραμένει υψηλότερα από την τελοσυστολική ροή (prebunny waveform), τύπου 2: η μεσοσυστολική εγκοπή βρίσκεται στο επίπεδο της τελοσυστολικής ροής (bunny waveform), τύπου 3: κατά την μεσοσυστολική εγκοπή η ταχύτητα ροής μηδενίζεται και τύπου 4: κατά την μεσοσυστολική εγκοπή η ροή αναστρέφεται. Στην κυματομορφή τύπου 5: η ροή στην σπονδυλική αρτηρία μετά από την πρώιμη θετική συστολική κορυφή παραμένει ανεστραμμένη καθόλη τη διάρκεια του καρδιακού κύκλου, ενώ στην κυματομορφή τύπου 6: πλήρης αναστροφή της ροής. Οι πρώτοι 3 τύποι κυματομορφών αντιστοιχούν σε λανθάνον, οι τύποι 4 και 5 σε διαλείπον και ο τύπος 6 σε πλήρες σύνδρομο υποκλοπής υποκλειδίου. Η τελική επιβεβαίωση του ΣΥΥ απαιτεί την διενέργεια αξονικής ή μαγνητικής αγγειογραφίας που θα αναδείξει την εγγύς στένωση/απόφραξη της υποκλειδίου αρτηρίας.

Karapasias Nikos, MD Radiologist

[1]Ο. Καργιώτης, F. Perren, Διερεύνηση του συνδρόμου υποκλοπής υποκλειδίου αρτηρίας με τη βοήθεια των υπερήχων έγχρωμου duplex: ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και κλινική παρουσίαση μελετών, Νευρολογία 23: 1-2014, 19-27
[2]Sharma V., Chuah B., Teoh H., Chan B.P., Sinha A.K., Robless P.A., "Chronic brainstem ischemia in subclavian steal syndrome", J Clin Neurosci 17: 1339–1341, 2010.
[3]W.J. Zwiebel, Υπερηχογραφική απεικόνιση αγγείων, Ιατρικές Εκδόσεις Κωνσταντάρας, 2003, ISBN 960-86077-7-9, ISBN-13 978-960-86077-7-4
[4] Melki P., Υπερηχογραφία Doppler επιφανειακών και σπλαγχνικών αγγείων, Παρισιάνου Α.Ε., 2004
[5]W. Dähnert, Radiology Review Manual (Dahnert, Radiology Review Manual),  7th ed., 2011 LWW; North American Edition, ISBN-10: 1609139437