Αυτόματο Πνευμομεσοθωράκιο

Spontaneous Pneumomediastinum

Σφηνοειδές Συμπιεστικό Κάταγμα Σπονδύλου

Wedge Compression Spine Fracture

Αποσπαστικό Κάταγμα της Έσω Πλάγιας (Ωλένιας) βάσης της Εγγύς Φάλαγγας του Αντίχειρα * (Gamekeeper's / Skier's Thumb)

* Ρήξη Ωλενίου Πλαγίου Συνδέσμου της Μετακαρποφαλαγγικής Αρθρωσης του Αντίχειρα - Αvulsion Fracture of the Ulnar base of the Proximal Phalanx of the Thumb * (Gamekeeper's or Skier's Thumb) - *Ulnar Collateral Ligament (UCL) Tear of the Thumb

Τμήματα Ήπατος / Υπερηχοτομογράφημα

 Liver Segments / Ultrasound

Μακροκυστικό Πρότυπο / Μελισσοκηρύθρας (Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση)

 Honeycombing / Honeycomb Pattern (Pulmonary Fibrosis)

 

Κλινικά - Ιστορικό: -Άνδρας 65 ετών με γνωστή πνευμονική ίνωση, ξηρό βήχα και δύσπνοια σε εξέταση επανελέγχου.     Εξέταση - Ευρήματα: -Ακτινογραφία θώρακος (face): «Δικτυοοζώδης» (δικτυωτή) απεικόνιση των πνευμόνων – περισσότερο έκδηλη στην περιφέρεια και στις βάσεις. -Αξονική τομογραφία θώρακος (HRCT): πολυάριθμες παχυτοιχωματικές κύστεις ποικίλης διαμέτρου με εστίες βρογχεκτασίας εξ έλξεως & διαταραχή της αρχιτεκτονικής με ανάμικτες με περιοχές φυσιολογικού παρεγχύματος. Πρόκειται για δικτυωτό πρότυπο και μελισσοκηρύθρα στις περιφερικές υποϋπεζωκοτικές και βασικές ζώνες των πνευμόνων.

Μελισσοκηρύθρα (Honeycombing) = προχωρημένη μη αναστρέψιμη καταστροφή του πνευμονικού παρεγχύματος = πολυάριθμες παχυτοιχωματικές κύστεις διαμέτρου 5-20mm (για ορισμένους συγγραφείς διαμέτρου 3-10mm - περιστασιακά έως και 25mm^{[7], [10]}) + εστίες βρογχεκτασίας εξ έλξεως + διαταραχή της αρχιτεκτονικής (αντανακλά πνευμονική ίνωση) με απώλεια του όγκου του πνευμονικού λοβού / κατά τόπους είναι εμφανής η κατανομή με περιοχές Δικτυωτού Μοντέλου* ανάμικτες με περιοχές φυσιολογικού παρεγχύματος.^[1] Αντιπροσωπεύει ένα από τα Δικτυωτά Μοντέλα (Αδρό Δικτυωτό / Μακροκυστικό Πρότυπο) που αναγνωρίζεται στην HRCT και αποτελεί τυπικό εύρημα (πολύ ειδικό πρότυπο) της Συνήθους Διάμεσης Πνευμονίας / Usual Interstitial Pneumonia (UΙP).^{[2], [10], [11]}

Η κατεξοχήν υποϋπεζωκοτική κατανομή του δικτυωτού μοντέλου (Reticular Pattern) και η Μελισσοκηρύθρα (Honeycombing) είναι εμφανής σε 80-95% των ασθενών και παριστά το χαρακτηριστικότερο εύρημα της Ιδιοπαθούς Πνευμονικής Ίνωσης / Idiopathic Pulmonary Fibrosis (IPF) στην HRCT (τυπικές θέσεις προσβολής είναι οι περιφερικές υποϋπεζωκοτικές και οι βασικές ζώνες των πνευμόνων).^[1]

Σύμφωνα με την ATS / ERS International Consensus Ταξινόμηση από το 2001^[7], η διάγνωση της lPF περιορίζεται σε ασθενείς που έχουν ιστολογικά ευρήματα UIP. Σύμφωνα με αυτή την κατάταξη, η ιδιοπαθής πνευμονία με ίνωση (IPF ή CFA – η κλινικοπαθολογική διάγνωση = UΙP – ο ιστολογικός τύπος^[2]) διαχωρίζεται από όλες τις άλλες ιδιοπαθείς διάμεσες πνευμονίες (DIP, ΑΙΡ, LIP, ΟΡ / ΒΟΟΡ και NSIP).^[1]

*Δικτυωτό Πρότυπο / Μοντέλο (Reticular Pattern): απεικονίζεται σαν ένα δίκτυο από αλληλοδιαπλεκόμενες λεπτές γραμμώσεις που σχηματίζουν πολυγωνικούς σχηματισμούς και αναλόγως μεγέθους διακρίνεται σε λεπτό, ενδιάμεσο και αδρό. Οι διαβαθμίσεις αυτές είναι ανάλογες της πάχυνσης του διάμεσου ιστού και μπορεί να συνυπάρχουν όλες στον ίδιο ασθενή σε διάφορες περιοχές του πνεύμονα.^[2]

Υποδιαιρείται περαιτέρω σε:

-Λεπτό Δικτυωτό Πρότυπο (Μικροκυστικό Πρότυπο): μορφή λεπτού δικτύου με πολυγωνικούς σχηματισμούς <5-7mm (ευρωπαϊκή βιβλιογραφία ≤ 10mm – για ορισμένους συγγραφείς <4mm^{[3], [6]}) που σε μεγάλο βαθμό αντιπροσωπεύει ενδολοβιδιακή ίνωση. Τυπικά περιγράφεται στη Μη Ειδική Διάμεση Πνευμονία / Non Specific Interstitial Pneumonia (NSIP), την Αποφολιδωτική Διάμεση Πνευμονία / Desquamative Interstitial Pneumonia (DΙΡ) στο πλαίσιο της ιδιοπαθούς ίνωσης ή σε ίνωση γνωστής αιτιολογίας. Στους δύο αυτούς υπότυπους ίνωσης συνυπάρχουν αλλοιώσεις τύπου θολής υάλου με ή χωρίς υποϋπεζωκοτική κατανομή και συνδυασμό με ή χωρίς παρουσία βρογχιεκτασιών και βρογχιολεκτασιών εξ έλξεως. Παρατηρείται επίσης στις αρχικές φάσεις της Συνήθους Διάμεσης Πνευμονίας / Usual Interstitial Pneumonia (UΙP).^[2]

-Αδρό Δικτυωτό Πρότυπο (Μακροκυστικό Πρότυπο / Μελικυρήθρας / Μελισσοκηρύθρας / Honeycomb Pattern / Honeycombing): οι δικτυωτού τύπου αλλοιώσεις - πολυγωνικοί σχηματισμοί - παχυτοιχωματικές πολυγωνικές «κυστικές» βλάβες – είναι >10mm και καταστρέφουν πλήρως την πνευμονική αρχιτεκτονική (Destructive Pattern: αποτελεί πνεύμονα τελικού σταδίου). Είναι πολύ ειδικό πρότυπο και απεικονίζεται συχνότερα σε αλλοιώσεις τύπου UΙP. Οι αλλοιώσεις μελικυρήθρας χαρακτηρίζουν τελικά στάδια ίνωσης. Παρότι πολλές παθήσεις οδηγούν σε τελικά στάδια ινωσης, αυτή την καταστροφική μελικυρήθρα δημιουργεί ένα περιορισμένο φάσμα παθήσεων με κύριο εκπρόσωπο την Ιστιοκυττάρωση Langerhans και την UIP που αποτελεί έναν παθολογοανατομικό υπότυπo της ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΙΝΩΣΗΣ που μπορεί να είναι ιδιοπαθής ή στο πλαίσια γνωστού νοσήματος.^[2]

Honeycombing - mnemonic: SHIPS BOATΤS (Sarcoidosis, Histiocytosis X, Idiopathic (UIP), Pneumoconiosis, Scleroderma – Bleomycin / Busulfan, Oxygen toxicity, Arthritis (rheumatoid), Amyloidosis, Allergic alveolitis, Tuberous sclerosis, TB, Storage disease (Gaucher).

Karapasias Nikos, MD Radiologist 

 

[1]M. Prokop, Spiral and Multislice Computed Tomography of the Body, 2003, Τhieme, 392-393, ISBN-10: 9780865778702 

[2]Κ. Μαλαγάρη, Συνοπτική Ακτινοσημειολογία Θώρακος, 2010, Ζεβελεκακης, ISBN: 97896089955215 

[3]Edey AJ, Devaraj AA, Barker RP et-al. Fibrotic idiopathic interstitial pneumonias: HRCT findings that predict mortality. Eur Radiol. 2011;21 (8): 1586-93 

[4] Wolfgang Dähnert, Radiology Review Manual (Dahnert, Radiology Review Manual), 7th ed., 2011 LWW; North American Edition, ISBN-10: 1609139437

[5] Melissa L. Rosado-de-Christenson, Diagnostic Imaging: Chest, Second edition, 2013, Amirsys Edition, ISBN-13: 978-1931884754 

[6]Melbourne Uni Radiology Masters, Yuranga Weerakkody et al., Microcystic honeycombing, https://radiopaedia.org/articles/microcystic-honeycombing?lang=us 

[7] American Thoracic Society / European Respiratory Society International Multidisciplinary Consensus Classification of the Idiopathic Interstitial Pneumonias. This joint statement of the American Thoracic Society (ATS), and the European Respiratory Society (ERS) was adopted by the ATS board of directors, June 2001 and by the ERS Executive Committee, June 2001, Am J Respir Crit Care Med2002 Aug 1;166(3):426. 

[8]B. Di Muzio, B. Amini et al.Honeycombing (lungs), https://radiopaedia.org/articles/honeycombing-lungs 

[9] Bargon G. Zur Pathogenese der Wabenlunge. Beitr Pathol Anat 1955; 115:452-469 

[10] Fleischner Society: Glossary of Terms for Thoracic Imaging 

[11]Lynch DA, David GJ, Safrin S, et al. Highresolution computed tomography in idiopathic pulmonary fibrosis: diagnosis and prognosis. Am J Respir Crit Care Med 2005;172:488–493. [12]R.Smithuis, O.van Delden, C.Schaefer-Prokop, Lung-HRCT Basic Interpretation, https://radiologyassistant.nl/chest/lung-hrct-basic-interpretation.

Αρθροκατάδυση Κοτύλης

Protrusio Acetabuli

Ακτινογραφία με σήμανση: A: λαγονο - ισχιακή γραμμή (Kohler line) (κίτρινη γραμμή), Β: λαγονο - κτενιαία (iliopectineal) γραμμή (πορτοκαλί γραμμή), C: τοίχωμα κοτύλης, D: οριζόντια γραμμή που συνδέει τα tear drops (interteardrop line – μπλέ γραμμή), Ε: φυσιολογική γωνία κέντρου - παρυφής (Center Edge angle - γωνία Wiberg), F: μεγαλύτερη γωνία κέντρου - παρυφής, ενδεικτική αρθροκατάδυσης, 1: teardrop – φυσιολογικό στα αριστερά.^[5]

Αρθροκατάδυση Κοτύλης (Protrusio Acetabuli, Acetabular Protrusio, Acetabular Protrusion): η μετατόπιση του έσω τοιχώματος της κοτύλης εντός της πυέλου (= acetabular floor bulging into pelvis).^[1]

Μπορεί να είναι:

●ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ (Primary, Otto Pelvis): προοδευτική – σταδιακή μετατόπιση σε γυναίκες της μέσης ηλικίας. Είναι άγνωστης αιτιολογίας & αμφοτερόπλευρη στο 1/3 των περιπτώσεων.^[2] Πιθανά έχει σχέση με οστεομαλακία, ενώ μπορεί να σχετίζεται με οστεοαρθρίτιδα και να είναι συγγενής.^{[2], [3]}

●ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗΣ (Secondary): προκαλείται από^[3]: ▪Νόσο Paget, ▪Ψωριασική Αρθροπάθεια, ▪Ρευματοειδή Αρθρίτιδα, ▪Οστεοαρθρίτιδα, ▪Αγκυλοποιητική Σπονδυλίτιδα, ▪Οστεομαλακία / Rickets, ▪Ατελή Οστεογένεση, ▪Τραύμα (μηριαία πρόθεση, κεντρικό κάταγμα - εξάρθρημα ισχίου), ▪Αιμοφιλία (σε προχωρημένη αρθροπάθεια)^[4], ▪Νεόπλασμα / μετά από ακτινοβολία^[2], ▪Σύνδρομο Marfan.

MNEMONIC: P R O T (Paget – Rheumatoid – Osteomalacia – Trauma).^[1]

Ακτινολογική Διάγνωση: ●Η κεφαλή του μηριαίου φθάνει στη λαγονο-ισχιακή γραμμή (Kohler Line) ή είναι επί τα εντός αυτής. ●Η γωνία κέντρου - παρυφής Wiberg (Center Edge Angle - γωνία Wiberg*) είναι μεγαλύτερη από >40^o.^[1] ●Το έσω τοίχωμα της κοτύλης προέχει προς τα έσω της λαγονο-ισχιακής γραμμής ≥ 3 mm (στους άνδρες – φυσιολογικά ~2 mm), ≥ 6 mm (στις γυναίκες - φυσιολογικά ~2 mm) και  ≥ 1 mm & 3 mm τα παιδιά αντίστοιχα.[1], [2] ●Προσέγγιση της κεφαλής του μηριαίου στην γραμμή της δακρυϊκής σταγόνας – στο δάκρυ / επιπροβολή των έσω + έξω δομών του πυελικού "teardrop" (σχήματος U ακτινοσκιερή περιοχή επί τα έσω της  άρθρωσης ισχίου**). ●Ασαφοποίηση του σημείου της δακρυϊκής σταγόνας (teardrop sign): ασαφοποίηση του πυελικού δακρύου από την μηριαία κεφαλή.

Θα πρέπει να διαφοροποιείται από την Coxa Profunda (Βαθειά Κοτύλη) όπου ο κοτυλιαίος βόθρος (και όχι η κεφαλή) βρίσκεται επί τα έσω της λαγονο-ισχιακής γραμμής. Η βαθειά κοτύλη είναι μη ειδικό εύρημα, ενώ εμπλέκεται στην μορφή μηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης δίκην «τανάλιας» ή «δαγκάνας» (pincer-type femoroacetabular impingement), ωστόσο ανευρίσκεται και σε ασυμπτωματικόυς ασθενείς.^{[8], [9], [10]}

*Γωνία κέντρου - παρυφής (Center Edge angle - γωνία Wiberg): η γωνία αυτή σχηματίζεται από τη γραμμή που  ξεκινάει από το κέντρο της μηριαίας κεφαλής και είναι παράλληλη με τον άξονα του σώματος του ασθενή, και μία γραμμή που ξεκινάει από  το κέντρο της μηριαίας κεφαλής έως το έξω άκρο της οροφής της κοτύλης (κλασική γωνία Wiberg) / έως το έξω άκρο της οφρύος της κοτύλης (LCEA-S: Lateral center edge angle – sourcil).^{[6], [7]} Χρησιμοποιείται για την ποσοτικοποίηση της αναπτυξιακής δυσπλασίας του  ισχίου. Μικρές τιμές της γωνίας υποδηλώνουν σοβαρότερη δυσπλασία, ενώ  μεγαλύτερες την αυξημένη επικάλυψη της μηριαίας κεφαλής. Η εκτίμηση της γωνίας αυτής αποτελεί έναν πολύ καλό δείκτη για την εκτίμηση της μορφής της κοτύλης και χρησιμοποιείται ευρέως στους θεραπευτικούς αλγόριθμους για τις παθήσεις του ισχίου.

**Το δάκρυ (teardrop) είναι μία σκιά σχήματος U, σαν σταγόνα από δάκρυ, από φλοιώδες οστό που προβάλλεται στην πρόσθια κάτω περιοχή του βόθρου της κοτύλης, στην κοτυλιαία εντομή. Το πλάγιο στέλεχος του δακρύου, σχηματίζεται από το έσω τοίχωμα της κοτύλης, το κάτω από την κοτυλιαία εντομή και το έσω από το πρόσθιο κάτω χείλος της τετράπλευρης επιφάνειας. Το σχήμα του επηρεάζεται ακόμη και από μικρή στροφή της πυέλου. Σε περίπτωση πόνου στο ισχίο, η εξαφάνιση ή παραμόρφωση στο δάκρυ συγκριτικά με το υγιές άκρο ή παλαιότερες ακτινογραφίες, αποτελεί σοβαρή ένδειξη για παθήσεις.

 Nikos Karapasias, MD Radiologist

[1]Wolfgang Dähnert, Radiology Review Manual (Dahnert, Radiology Review Manual),  7th ed., 2011 LWW; North American Edition, ISBN-10: 1609139437 
[2]Δ.Ι. Μαρουγιάννης, H Αποκατάσταση των ελλειμμάτων της Κοτύλης με την χρήση Δακτυλίου ΒURCH - SCHNEIDER (Διδακτορική Διατριβή), 2006, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) -  Ιατρική Σχολή - Τομέας Χειρουργικής - Α΄ Ορθοπαιδική Κλινική.
[3]A. Murphy & Radswiki et al, Protrusio acetabuli, https://radiopaedia.org/ articles/ protrusio-acetabuli-1.
[4]Scharrer I, Schramm W. 34th Hemophilia Symposium Hamburg 2003. Springer Berlin Heidelberg. ISBN: B000PC6CJ6.
[5]McBride MT, Muldoon MP, Santore RF, Trousdale RT, Wenger DR, Protrusio acetabuli: diagnosis and treatment, J Am Acad Orthop Surg, 2001 Mar-Apr;9(2): 79-88.
[6]Wiberg G (1939) Studies on dysplastic acetabula and congenital subluxation of the hip joint: with special reference to the complication of osteoarthritis. Acta Chir Scand 83:53–68
[7]Ogata S, Moriya H, Tsuchiya K et al (1990) Acetabular cover in congenital dislocation of the hip. J Bone Joint Surg Br 72:190–196
[8]Anderson LA, Kapron AL, Aoki SK et-al. Coxa profunda: is the deep acetabulum overcovered?. Clin. Orthop. Relat. Res. 2012;470 (12): 3375-82
[9]Nepple JJ, Lehmann CL, Ross JR et-al. Coxa profunda is not a useful radiographic parameter for diagnosing pincer-type femoroacetabular impingement. J Bone Joint Surg Am. 2013;95 (5): 417-23
[10]O. Kang, H. Knipe et al., Coxa profunda, https://radiopaedia.org/articles/coxa-profunda

Σπλήνωση

Splenosis

Κλινικά - Ιστορικό: -Άνδρας μεγάλης ηλικίας σε διερεύνηση χρόνιου βήχα με ιστορικό σπληνικής κάκωσης / σπληνεκτομής προ 8 ετίας (τροχαίο ατύχημα). 
Εξέταση - Ευρήματα: -Αξονική Τομογραφία (CT) Θώρακος: Ως τυχαίο εύρημα υποδιαφραγματικά αριστερά & στην ανατομική θέση του σπλήνα παρατηρούνται ορισμένα στρόγγυλα & ωοειδή ομοιογενή μορφώματα (κίτρινα βέλη – το μεγαλύτερο ~3 cm). Ο ασθενής αναφέρει ιστορικό σπληνικής κάκωσης / σπληνεκτομής.

Σπλήνωση (Splenosis) = μετατραυματική αυτομεταμόσχευση σπληνικού ιστού (ετερότοπος σπληνικός ιστός)^[1]: σπληνικός ιστός εμφυτεύεται στο εσωτερικό της κοιλίας ή του θώρακος μετά από τραύμα^[2]. Διαμόρφωση μαζών στο περιτόναιο, κατά μήκος του διαφράγματος, του μεσεντερίου, του επιπλόου, του ήπατος και του υπεζωκότα.^[1]

Συνήθως ανιχνεύονται περί τα 10 χρόνια μετά τον τραυματισμό (μεταξύ 6 μηνών και 32 ετών).^[1]

Συνήθως δεν υπάρχει σπλήνας (σπληνεκτομή μετά από κάκωση). Εάν υπάρχει ιστορικό σπληνικού τραύματος ή χειρουργείου, η σπλήνωση πρέπει να θεωρείτε πιθανή.^[3] Για επιβεβαίωση να χρησιμοποιηθεί σπινθηρογράφημα με σεσημασμένα ερυθρά αιμοσφαίρια ή με θειϊκό κολλοειδές.^{[3], [4]}

Μία κλινική ένδειξη σπλήνωσης είναι η απουσία των σωματίων Howell – Jolly  στο περιφερικό αίμα σε ασθενή με ιστορικό σπληνεκτομής. Αποτελούν τμήματα του πυρηνικού υλικού μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια Όταν υπάρχει λειτουργικός σπληνικός ιστός, αυτά τα ερυθρά διηθούνται από το αίμα.

Απεικονιστικά: Υπερηχογράφημα (US): στρογγυλοί όζοι συμπαγούς ιστού ποικίλου μεγέθους παρατηρούνται στο αριστερό άνω τεταρτημόριο: έχουν την ομοιογενή ηχοδομή του σπληνικού ιστού με μέγεθος μικρότερο των 5 cm^[4]: ή από μερικά mm έως 3 cm (λόγω της περιορισμένης αιματικής παροχής από το την τοπική νεοαγγείωση).^[1] Αξονική Τομογραφία (CT): πολλαπλές στρόγγυλες ή ωοειδείς μάζες σε έναν ασθενή με ιστορικό σπληνικής κάκωσης / σπληνεκτομής. Οι μάζες είναι ομοιογενείς μετά την έγχυση του σκιαγραφικού (ο βαθμός ενισχύσεως μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το βαθμό αιμάτωσης).^[2] Μαγνητικός Τομογράφος (MRI): ●Χαμηλής έντασης σήμα στην Τ1-WI, ●Ετερογενή πρόσληψη (red + white pulp difference), ●Υψηλής / σπάνια χαμηλής (λόγω εναπόθεσης σιδήρου) έντασης σήμα στην Τ2-WI.^[1]

Διαφορική Διάγνωση^[5]: ΔΕΝ θα πρέπει να συγχέεται με την πολυσπληνία ή τα επικουρικά σπληνίδια (accessory spleens / splenunculi) οι οποίες είναι συγγενείς καταστάσεις και έχουν αρτηριακή αιμάτωση από την σπληνική αρτηρία. Η ΔΔ για τα οζίδια μαλακών μορίων περιλαμβάνει: α/Περιτοναϊκές Μεταστάσεις, β/Υπερπλαστικοί Λεμφαδένες, γ/Ενδομητρίωση.

Nikos Karapasias, MD Radiologist

[1]Wolfgang Dähnert, Radiology Review Manual (Dahnert, Radiology Review Manual),  7th ed., 2011 LWW; North American Edition, ISBN-10: 1609139437
[2]M. Prokop, Spiral and Multislice Computed Tomography of the Body, 2003,  Τhieme, 392-393, ISBN-10: 9780865778702
[3]Middleton W.D., Kurtz A.B., Hertzberg B.S., The Requisites: Υπερηχοτομογραφία, 2006, Κωνσταντάρας, ISBN: 960-88361-8-2
[4]Brant W.E., Υπερηχοτομογραφία (Θεμελιώδης Εκπαιδευτικός Κύκλος), 2005, Βασιλειάδης, ISBN: 960-86612-8-5
[5]I. Bickle,  F. Gaillard et al., Splenosis, https://radiopaedia.org/articles/splenosis

Εγκάρσιο Κάταγμα Διάφυσης 3ου Μετακαρπίου

Transverse Shaft Fracture of 3rd Metacarpal

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΕΝΑ >  ΛΟΞΟ ΚΑΤΑΓΜΑ ΜΕΤΑΚΑΡΠΙΟΥ

Κατάγματα Μετακαρπίων: είναι συχνά κατάγματα: 10% όλων των καταγμάτων (το 40%  των καταγμάτων στο χέρι: 2,5% lifetime incidence). Τα κατάγματα του 5ου μετακαρπίου αποτελούν το 25% όλων των καταγμάτων του μετακαρπίου (~10% όλων των καταγμάτων στο χέρι).^[1] 

Τα μετακάρπια είναι ευπαθή σε άμεσες πλήξεις ή σε αξονικές συμπιέσεις.  Οι δυνάμεις αυτές μπορούν να επηρεάσουν ένα ή περισσότερα μετακάρπια και να προκαλέσουν εγκάρσια ή σπειροειδή κατάγματα.^[2] 

Τα κατάγματα των μετακαρπίων διακρίνονται σε κατάγματα: 

1.Βάσης (Base): είναι σταθερές κακώσεις (εκτός απο αυτές του αντίχειρα).  Εάν δεν υπάρχει στροφική παραμόρφωση μπορούν να αντιμετωπισθούν συντηρητικά. 
2.Διάφυσης (Shaft):  συνήθως σταθερά. 
3.Αυχένα / Κεφαλής(Neck / Head): σχετικά συχνά και αφορούν κυρίως το 4ο και 5ο μετακάρπιο (εδώ περιλαμβάνονται τα Boxer’s Fractures).

Η ιδιαίτερα μεγάλη χρησιμότητα του αντίχειρα και κατ’ επέκταση του 1ου μετακαρπίου επιβάλλει την ξεχωριστή μελέτη του. Μεγαλύτερη συχνότητα των καταγμάτων εμφανίζεται στη βάση του μετακαρπίου. Διακρίνονται 2 είδη καταγμάτων της βάσης του αντίχειρα. 1.Εξωαρθρικά: Είναι συνήθως εγκάρσια κατάγματα και εντοπίζονται 6mm περίπου περιφερικότερα της 1ης καρπο-μετακαρπίου άρθρωσης.  2. Ενδοαρθρικά: Σε αυτά περιλαμβάνονται 2 τύποι: α. Το κάταγμα - εξάρθρημα Bennet  β. Το συντριπτικό κάταγμα Rolando  εν είδει Τ ή Υ. ^[1] 

Επίσης στις κακώσεις των μετακαρπίων περιλαμβάνονται: 1/Η βλάβη του καρπομετακαρπίου (carpometacarpal  - CMC - injury): κάταγμα της βάσης του μετακαρπίου με εξάρθρημα της ΚΜΚ άρθρωσης. 2/Το εξάρθρημα της μετακαρπιοφαλαγγικής άρθρωσης (metacarpophalangeal joint dislocations:): ραχιαία συνήθως μετά από υπερέκταση του δακτύλου. ^[2]

Karapasias Nikos, MD Radiologist

[1]B. Di Muzio,  J. Jones et al., Metacarpal fractures, http://radiopaedia.org/ articles/metacarpal-fractures

[2]Κ. Δίτσιος, Κακώσεις αγκώνος, αντιβραχίου, καρπού, άκρας χειρός, Μαθημα 12 - Β΄ Ορθοπαιδική Κλινική Α.Π.Θ.,  ΓΝΘ «Γ.Γεννηματα», http://www.borthopauth.gr/

Δεξιοκαρδία (Situs Solitus & Δεξιοκαρδία με Αριστερό Αορτικό Τόξο)

Dextrocardia (Situs Solitus & Dextrocardia with a Left Sided Arch)

-Η ταξινόμηση των θωρακο - κοιλιακών ανωμαλιών αποτελεί θέμα πλήθους αναφορών και έδαφος αρκετών διαφορετικών απόψεων, ωστόσο καταλήγουμε σε τρεις βασικές κατηγορίες:^{[1], [2], [3]}

1/Situs Solitus: η συνήθης κατάσταση σχέσεων σπλάχνων. Οι περισσότεροι συγγραφείς συμφωνούν στη χρήση του όρου Situs Solitus για τη φυσιολογική διάταξη των οργάνων ως προς τον άξονα αριστερά-δεξιά.^[1]

2/Situs Inversus: η αντίστροφη κατοπτρική θέση σπλάχνων (Situs Inverus Totalis / Situs Inversus Viscerum). Εμφανίζεται 1 φορά σε 8.000-25.000 γεννήσεις: περίπου το ¼ αυτών των περιπτώσεων σχετίζονται με υποκείμενη Πρωτογενή Δυσκινησία των Κροσσών (ΠΔΚ).^[2] Η διάγνωση αναστροφής σπλάχνων ή άλλων σχετικών ανωμαλιών θέσης των οργάνων αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί μπορεί να έχει ΠΔΚ.^[4] Γενικότερα και στο παρόν άρθρο όταν αναφερόμαστε σε Situs Inversus εννοούμε την πλήρη αναστροφή σπλάχνων, δηλαδή την κατοπτρική σχέση σε σχέση με το φυσιολογικό.

-Η κατάσταση Situs Inversus συνήθως συνδυάζεται με Δεξιοκαρδία: αληθής αντικατοπτρική εικόνα: το ήπαρ στα αριστερά, το στομάχι στα δεξιά και η κορυφή της καρδιάς στα δεξιά. Το 80% αυτών των ασθενών έχουν δεξιό αορτικό τόξο. Η κατάσταση Situs Inversus που συνδυάζεται με Αριστεροκαρδία είναι σπανιότατη.^{[6], [7]}  Τα άτομα με Situs Inversus δεν εμφανίζουν κατά κανόνα συμπτώματα από το καρδιαγγειακό, αφού η θέση της καρδιάς είναι κατοπτρικό είδωλο της φυσιολογικής, με τις δομές των κόλπων και τον κοιλιών να αντιστρέφονται, επάγοντας πλήρη αντιστροφή στη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς.^[8]

3/Situs Ambiguous: η ενδιάμεση θέση σπλάχνων - αμφίβολη αρχιτεκτονική των σχέσεων των οργάνων (σύνδρομα ισομέρειας: δεξιάς ισομέρειας ή ασπληνίας & αριστερής ισομέρειας ή πολυσπληνίας).^{[1], [2]}

Ετεροταξία / Σπλαγχνική Ετεροταξία: παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με αναστραμμένη θέση των σπλαγχνικών οργάνων και ιδιαίτερα αυτών που ανήκουν σε ασύμμετρα συστήματα, όπως το αναπνευστικό, το πεπτικό και το καρδιαγγειακό.^[5]

-Όσο αφορά την τοποθέτηση της καρδιάς στην ετεροταξία: προσδιορίζεται από την μορφολογία και την θέση του δεξιού κόλπου (με βάση την χαρακτηριστική μορφολογία των κολπικών ωτίων  η αναγνώριση του κόλπου στον ισομερισμό).^[5]

Δεξιός Ισομερισμός: δεξιά τοποθέτηση των σπλάγχνων. Η ασπληνία συνδέεται συχνότερα με τον δεξιό ισομερισμό.^[5]

Αριστερός Ισομερισμός: αριστερή τοποθέτηση των σπλάγχνων. Η πολυσπληνία  συνδέεται συχνότερα με τον αριστερό ισομερισμό.^[5]

Dextrocardia / Δεξιοκαρδία =  αποτελεί συγγενή ανωμαλία (1 / 12,000)^[10] κατά την οποία ο άξονας βάση προς κορυφή της καρδιάς είναι παρεκτοπισμένος προς το δεξιό τμήμα του θώρακα. O όρος αναφέρεται στον προσανατολισμό της καρδιάς και όχι στον προσανατολισμό των άλλων οργάνων.^[11]

-Οι ασθενείς με Δεξιοκαρδία, εφόσον δεν έχουν κάποια άλλη διαταραχή, διάγουν μια φυσιολογική ζωή.^[9]  Ωστόσο υψηλό ποσοστό ασθενών με Δεξιοκαρδία παρουσιάζει  σχετιζόμενες συγγενείς καρδιοπάθειες. Πολύ μεγαλύτερη η αναλογία (~96%) συγγενών καρδιοπαθειών σε άτομα με Δεξιοκαρδία και με φυσιολογική κατά τα άλλα διάταξη οργάνων (Situs Solitus με Δεξιοκαρδία) σε σύγκριση με άτομα με Situs Inversus (Situs Inversus με Δεξιοκαρδία) (~23%).

    -Όταν στον ιατρό ακτινολόγο φτάσει μία ακτινογραφία θώρακος στην οποία απεικονίζεται Δεξιοκαρδία είναι σημαντικό καταρχάς να αποκλειστεί η Ψευδής Δεξιοκαρδία δηλαδή θα πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα λάθους – τεχνικής αστοχίας του συνεργάτη τεχνολόγου κατα την εκτέλεση της ακτινογραφίας (σημαντικό να ελεγχθεί η τοποθέτηση του ασθενούς & η σήμανση δεξιά / αριστερά).

Situs Solitus με Δεξιοκαρδία: εμφάνιση Δεξιοκαρδίας σε άτομα με φυσιολογική κατά τα άλλα διάταξη οργάνων (Situs Solitus).

Karapasias Nikos, MD Radiologist

[1]Γερμανάκης, Ι., Βλάχος, Α., Γιαννόπουλος, Α., Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου, Κ., 2015. Εισαγωγή στην Παιδοκαρδιολογία. [ηλεκτρ. βιβλ.] Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Διαθέσιμο στο: http://hdl.handle.net/11419/304
[2]Casey, B. (1998). Two rights make a wrong: Human left-right malformations. Human Molecular Genetics, 7(10), 1565–1571. http://doi.org/10.1093/hmg/7.10.1565
[3]T. Luijkx, F. Gaillard et al, Situs classification, https://radiopaedia.org/ articles/ situs-classification
[4]Μ. Παπαδόπουλος, Κ. Δούρος, Β. Γραμμενιάτης, Β. Μπουτοπούλου, Κ. Πρίφτης, Τι είναι η ΠΔΚ; Πληροφορίες για ασθενείς, Παιδοπνευμονολογική Μονάδα, Γ’ Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν»
[5]Macartney F.J, Zuberbuhler J.R, Anderson R.H. Morphological considerations pertaining to recognition of atrial isomerism. Consequences for sequential chamber localisation. Br Heart J 1980, 44: 657-67.
[6]Michael A. Gatzoulis, Gary D. Webb, Piers E.F. Daubeney, Διάγνωση και Αντιμετώπιση των Συγγενών Καρδιοπαθειών των Ενηλίκων, 2008, ΠΑΡΙΣΙΑΝΟΥ Α.Ε., ISBN: 9789603945536
[7]Y. Weerakkody, F. Gaillard et al, Situs inversus, https://radiopaedia.org/ articles/ situs-inversus
[8]Baum, V. C., & Duncan, P. N. (2011). When right is right and when It’s Not: Laterality in cardiac structures. Anesthesia and Analgesia, 113(6), 1334–1336. http://doi.org/10.1213/ANE.0b013e3182312c5a
[9]Ortiz, R. O., Ali, M. J., & Lopez, F. A. (2015). CLINICAL CASE OF THE MONTH: A Review of Situs Inversus and Dextrocardia. The Journal of the Louisiana State Medical Society : Official Organ of the Louisiana State Medical Society, 167(2), 35–41.
[10]Bohun C.M, Potts JE, Casey B.M et-al. A population-based study of cardiac malformations and outcomes associated with dextrocardia. Am. J. Cardiol. 2007;100 (2): 305-9.
[11]D.J Bell, S. Sorrentino et al, Dextrocardia, https://radiopaedia.org/ articles/ dextrocardia